transparent%20tekst%20archief.gif (2011 bytes)
Archief Abdij Tongerlo
Abdijstraat 40
B - 2260 Tongerlo (Antw.)

Archivaris: fr. Anselm Gribbin
Tel: +32-(0)14 53 99 15
Fax: +32-(0)14 53 99 08
E-mail:

Rekeningnummer: 417-6014331-13
(met vermelding 'voor archief')

Voor belangstellenden is het archief toegankelijk na afspraak (liefst e-mail of schriftelijk) met de archivaris.

Maak kennis met Kapa


Wl19%20Manuscript.jpg (19349 bytes)

Afb. 1: Premonstratenzer graduaal op perkament (zestiende eeuw) vermoedelijk afkomstig uit het norbertinessenklooster 'Besloten Hof' te Herentals. In abdijarchief Tongerlo sectie V, nr.328, (Inventaris Corthouts, nr.45.)

Het abdijarchief:

Het historisch archief van de abdij van Tongerlo beslaat heel de periode van het Ancien Régime, vanaf haar stichting in 1130/33 tot aan de tijdelijke opheffing van de abdij door het Franse bewind op 6 december 1796. Na de Belgische onafhankelijkheid werd de abdij heropgericht eerst in een voorlopige behuizing in het kasteel Bossenstein te Broechem op 2 mei 1838, daarna sedert 1 juli 1840 in de oude abdijgebouwen te Tongerlo.

Dit historisch archief berust in de abdij zelf en is via ter plaatse aanwezige inventarissen gemakkelijk toegankelijk.

De oude indeling in vijf secties is behouden :

I. De oorkondenverzameling (nummers 1 - 4797)

II. De registers (nummers 1- 967)

III. De figuratieve kaarten

IV. De bundels losse stukken ( nummers 1 - 379)

V. De handgeschreven codices (nummers 1 - 472)

In het abdijarchief worden ook een aantal archivalia bewaard van afgeschafte premonstratenzer kloosters : de Sint-Michielsabdij van Antwerpen, het norbertinessenklooster Besloten Hof te Herentals en het Sint-Norbertuscollege te Rome.

Reproductie:

Het archief kan enkel instaan voor het fotokopiëren, - niet voor het fotograferen - van bepaalde stukken die zich daartoe lenen.

Wl17%20Segel.jpg (14193 bytes)

Afb. 2: Zegel van het convent van de abdij van Tongerlo, hangende aan een oorkonde van 6 november 1315 en Onze-Lieve-Vrouw, patrones van deze norbertijner stichting, voorstellende. (AAT, sect.I, nr.354).

Publicaties over het abdijarchief:

De inventarissen zijn gedeeltelijk gepubliceerd. De uitgave van de oorkondenverzameling werd door A.M. Erens aangevat en voortgezet tot het midden van de veertiende eeuw:

A.M. Erens, De oorkonden der abdij Tongerloo (Commissie voor geschiedkundige en folkloristische Opzoekingen der provincie Antwerpen), Deel I : 1133-1294, Tongerlo, 1948 ; Deel II : 1294-1318; Tongerlo, 1950; Deel III : 1318 - 1344 , Tongerlo, 1952.

A.M. Erens- M. Koyen, De oorkonden der abdij Tongerlo, Deel IV (1344-1365), Tongerlo, 1958.

M.H. Koyen, Inventaris van de figuratieve kaarten in het abdijarchief van Tongerlo, in Tijdschrift voor Geschiedenis en Folklore Antwerpen, 20 (1957), p. 3-45.

Een repertorium van de in Tongerlo aanwezige bronnen voor de landelijke economie is gepubliceerd in:

W. Steurs, Les sources de l'économie rurale dans le quartier d'Anvers et dans la seigneurie de Malines jusqu'en 1500. Catalogue de polyptiques, de censiers et de comptes (Centre belge d'Histoire rurale, nr.42), Leuven, 1977, p. 446-466.

Wl18%20Platte%20Grond%20(oud).jpg (14765 bytes)

Afb. 3: In plano overzicht van het abdij-areaal uit een figuratieve kaart met de naamlijst van de gronden rond de abdij getekend in 1728 door P.Wijnricx (AAT, sectie III, rol. nr.5).

De gedetailleerde inventaris van de handgeschreven codices werd gepubliceerd:

Jan Corthouts, Inventaris van de handschriften in het abdijarchief te Tongerlo (Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium, nr. 17), Tongerlo, 1987.

Een summier overzicht van de inhoud der bestanden is te vinden in:

H. Lamy, Archives des abbayes de Tongerloo et de Saint-Michel d'Anvers, in Bulletin de l'Académie Archéologique de Belgique, Brussel, 1933.

M.H. Koyen, Het archief van Tongerlo en de Kempen in Wetenschappelijke Tijdingen, 11(1951), p. 300-305.

T.J. Gerits, De premonstratenser Kloosterarchieven in Vlaams België, in Archief- en Bibliotheekwezen in België, extra-nummer, Brussel 1968, p.131-150.

 

 

 

 

studies.bmp (115344 bytes)

 

 

 

 

Voor enkele afbeeldingen uit het kaartboek: klik hier

Recente publicaties over abdij of orde:

Waltman Van Spilbeeck, De Abdij van Tongerloo, Geschiedkundige Navorschingen (Lier-Geel, 1888, 651 pp) Herdruk: Instrumenta nr.2, Praemonstratensia, Averbode, 1997

L.C.Van Dyck, De norbertijnenabdij van Tongerlo. Beelden uit verleden en heden, Tongerlo, 1994, 32 pp.

L.C.Van Dyck, De abdij van Tongerlo. Gebundelde historische studies ( Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium, fasc.19), Averbode, Praemonstratensia vzw, 1999, XVI-671 pp. - 950 bef (23,55 eur) in België + verzendingskosten, 1.100 bef (27,27 eur) buiten België + verzendingskosten. Ook te verkrijgen : Boekhandel De Oude Linden, Abdij Tongerlo, tel. 014 53 82 10 - fax : 014 53 82 14 - E-mail:  oude.linden@tongerlo.org

L.C.Van Dyck, en H. Janssens, Woordenlijst betreffende de orde van Prémontré, Averbode, Praemonstratensia vzw, 2000, 45 pp .Ook te verkrijgen : Boekhandel De Oude Linden, Abdij Tongerlo - tel: 014 53 82 10 - fax: 014 53 82 14 - E-mail: oude.linden@tongerlo.org

Dr. Jan-M. Goris, Een Kaartboek van de Abdij van Tongerlo 1655-1794 (Cartografische en iconografische bronnen voor de geschiedenis van het landschap in België, V)
Dit kaartboekwerd in december 2001 uitgegeven door het Algemeen Rijksarchief in opdracht en met de steun van de provincie Antwerpen. Het is een prachtig kunstboek, groot formaat (33,5 x 24 cm) en gebonden in een vollinnen band. Naast inleidende en verklarende teksten van J.-M. Goris, L.C. Van Dyck en H. Van der Haegen omvat het circa 240 pagina's kleurplaten, een plaatsnamen- en zakenregister, alsmede uitvoerige bijlagen. De gepubliceerde kaarten zijn de interessantste en mooiste exemplaren die aanwezig zijn in het rijke kaartenarchief van de abdij. De hier gepresenteerde kaarten hebben zowel betrekking op de hoeven, die met hun percelen en bodemgebruik worden weergegeven, als op dorpsvormen, op de ontginning van de heide, molens, wippen, schansen, staakkapellen, stadswallen en stadspoorten. Meer in het bijzonder omvat het kaartboek een verzameling van unieke en in vele gevallen onbekende documenten zoals een prachtig beeld van een turfontginning, van een schuurkerk, van de kuip van Herentals, van de doelen der Geelse schutters en van de Franse Linie. Het kaartboek lokaliseert verder een aanzienlijk aantal oude schansen en verdwenen pleinen. Met andere woorden, allerlei levensfacetten die in de 17de en 18de eeuw relevant waren voor de Kempen en die het toenmalige en gedeeltelijk ook het hedendaagse landschap vorm geven, worden in hun rijke variatie getoond. Dit kaartboek omvat overigens niet alleen kaarten van de Kempen, maar aanvullend zijn ook een aantal documenten opgenomen van Noord-Brabant, het Hageland en Haspengouw. Tenslotte omvat dit boek ruim 50 mooie, speciaal voor deze publicatie genomen foto's van hoeven, kerken en pastorieën uit de provincies Antwerpen, Noord-Brabant, Vlaams- en Waals-Brabant die elk getuigen van het doorwerken van het verleden van Tongerlo tot in de hedendaagse wereld. Tongerlo, eens de belangrijkste abdij der Nederlanden, bezat op het einde van de 18de eeuw nog meer dan 3.500 ha gronden met behorende opstallen. Het is daarom begrijpelijk dat in dit kaartboek vele plaatsen met kaarten vertegenwoordigd zijn. Dit betreft onder meer: Aarschot, Alphen, Bertenheide, Brecht, Broechem, Broekhoven, Chaam, Diest, Duffel, Eindhout, Eindhoutham, Ekstervoort, Emblem, Essen, Ezaart, Geel, Gelendel, Goetsenhoven, Goirle, Grobbendonk, Gunningen, Hakendover, Herentals, Herselt, Heultje, Hezewijk, Hoegaarden, Huijbergen, Hulshout, Kalmthout, Kapellen, Keerbergen, Laar, Lichtaart, Lier, Maret, Meerhout, Millegem, Mol, Molenstede-Schaffen, Morkhoven, Nieuwmoer, Nieuwer-Kapellen, Nijlen, Nispen, Noorderwijk, Oelegem, Oevel, Olen, Oosterlo, Oplinter, Orp-le-grand, Orp-le-Petit, Oud-Turnhout, Outgaarden, Overwinden, Putte, Ravels, Retie, Roosendaal, Scherpenheuvel, Schoonbroek, Schriek, Stelen, Testelt, Teteringen, Tongerlo, Turnhout, Veerle, Viersel, Vissenaken, Vorselaar, Vorst, Weelde, Werbeek, Westerlo, Westmeerbeek, Wiekevorst, Zammel, Zétrud-Lumay, Zoerle-Parwijs.

Afb. 4: Cartularium.
Klik hier

Afb. 5: Pentekening van de abdij anno 1871 Klik hier

Studies op basis van bestanden uit het abdijarchief van Tongerlo:

1. Willy Steurs, Naissance d'une région. Aux origines de la Mairie de Bois-le-Duc. Recherches sur le Brabant septentrional aux 12e et 13e siècles (Académie royale de Belgique. Classe des Lettres et des Sciences morales et politiques), Gembloux, 1995, p.267-268 vermeldt dat de norbertijnen van Tongerlo in de streek van Tilburg actief waren op gebied van kerkelijke inkomsten, grondbelasting en het in cultuur brengen van de grond. Ze verkregen de kerken van Drunen, Waalwijk en Loon op Zand. Ze verwierven ook patronaats- en tiendrechten in Tilburg waarvan de eigendom verdeeld was, en ze slaagden er in door aankoop stukken te verwerven die nog in vreemde handen waren. Ze kregen gebruiksrechten in Tilburg en in het bos van Udenhout. Vanaf het begin van de 13de eeuw baatten ze een grote pachthoeve uit in Nuleinde onder Alphen.

2. In de kerk van O.L.Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Maria-ter-Heide (Brasschaat) wordt een drieluik bewaard op eik: De Maagschap van de Heilige Anna. Het paneel wordt gedateerd uit 1513 op basis van een door Waltman Van Spilbeeck in het abdijarchief van Tongerlo gevonden aantekening toegeschreven aan een niet nader bekende schilder Joannes. Deze voorstelling vormt een van de meest uitgebreide bijbelse stamboomtaferelen uit de kunsthistorische literatuur gewijd aan de Vlaamse paneelschilderkunst van het einde van de 15de en het begin van de 16de eeuw. Het paneel werd vervaaardigd in opdracht van de abt van Tongerlo, Antoon Tsgrooten (1504-1530), die als schenker op het linker zijpaneel is afgebeeld. Het landgoed Ter Elst te Duffel, dat sinds 1365 eigendom was van de abdij van Tongerlo, staat als centraal motief op de achtergrond van het middenluik. Naar aanleiding van een tentoonstelling die van 4 oktober tot 8 december 1996 in het Museum voor Oude Kunst te Brussel plaatsvond , werd het drieluik beschreven door Griet Blanckaert en Christine Currie in : S.O.S. Oude schilderijen. Redding en behoud van 20 oude werken op paneel, p. 114 - 127. Griet Blanckaert wijdde reeds eerder een monografie aan het onderwerp: Het drieluik uit de kerk van Onze-Lieve Vrouw van Goede Wil, Maria-ter-Heide (Brasschaat) door meester Johannes (1513-1517). Een historisch, stilistisch en materieel onderzoek, Dissertatie Kath. Universiteit Leuven, 1988, (typescript) en publiceerde een artikel Identificatie van een voorstelling van het Kasteel ter Elst uit het begin van de zestiende eeuw, in Duffla, Duffel, III, 3, 1991, p.96-105.

3. Naar aanleiding van de tweehonderdste verjaring van de kloostersluitingen verordend door de Franse regeerders bij wet van 15 fructidor van het jaar 5 ( 1 september 1796 ), vond op 28 september 1996 in de congreszaal van het Sportacentrum te Tongerlo een studiedag plaats met als thema De Lotgevallen van de Kempische religieuze instellingen tussen 1780 en 1850.. Na een algemene inleiding van rijksarchivaris dr.E.Persoons over de religieuze istellingen in de Antwerpse Kempen vóór de Franse Revolutie, en van prof. dr.F.Stevens over de juridische positie van de kloosters in de jaren 1796-1921, behandelde dr. L.C.Van Dyck, na hernieuwd archiefonderzoek in Tongerlo, de sluiting van de Kempische norbertijnenabdijen Averbode, Postel en Tongerlo door de Franse regeerders. Er werden verder referaten gehouden over de opheffing van Agnetendal te Arendonck, de H.Grafpriorij te Turnhout, de minderbroeders en de begijnhoven.

4. Tijdens het 31ste congres van het Centrum voor de studie van land en volk van de Kempen, gehouden te Bergeyk (N.Br.) op zaterdag 19 oktober 1998, rond het thema : De Kempen overzee, hield lic. Wim François een zeer geapprecieerd referaat over de aanvang van de Congo-missie door de abdij van Tongerlo in de pioniersjaren 1899-1911, voornamelijk op basis van archiefonderzoek in de abdij van Tongerlo.

5. Br. Hymelinus Jozef Hutsebaut, broeder-missionaris van de abdij van Tongerlo in Congo, heeft zich bijzonder verdienstelijk gemaakt door zijn onderzoek naar de fauna en de flora van deze toenmalige Belgische kolonie. Als eerste ontdekte hij de okapi en bezorgde verschillende exemplaren van deze zeldzame diersoort aan Europese dierentuinen . Nu verscheen over deze voorbeeldige lekenbroeder, in een beperkte eigen uitgave verzorgd door de familie, een zeer boeiende en goed gedocumenteerde levensbeschrijving : Dirk H.M.De Waele, Een missionaris in Kongo. Broeder Jozef Hutsebaut (1886-1954), 283 pp., met vele illustraties.

6. Bij gelegenheid van de restauratie en renovatie van de patriciërswoningen genaamd 'Den grooten Sot' en 'Het Brantijser' aan de Sint-Jacobsmarkt te Antwerpen, en hun ingebruikneming door de Universitaire Faculteiten Sint Ignatius (UFSIA), verscheen een mooi geïllustreerde brochure : Den Grooten Sot, Het Brantijser. Twee patriciërswoningen aan de Antwerpse Sint-Jacobsmarkt, UFSIA, Antwerpen, 1999, ( 48 pag) waarin de geschiedenis van deze merkwaardige woningen wordt verhaald. Deze panden werden in 1698 aangekocht door de abdij van Tongerlo onder prelaat Gregorius Piera om er een refuge van te maken. Ze bleven in het bezit van de abdij tot in 1798. Lic.Linda Van Langendonck behandelt deze periode in een boeiende bijdrage (p.11-30) : Evolutie van een bouwstijl. Opgang en verval van een patriciërswoning, gesteund op materiaal uit het Abdijarchief van Tongerlo en het Stadsarchief van Antwerpen.

7. De bouwgeschiedenis, de latere ontmanteling en transformatie van de kerk van het norbertinessenklooster Leliëndaal te Mechelen, vanaf 1636 onder leiding van kloosterlingen uit Tongerlo, wordt beschreven in een goed gedocumenteerde studie : Krista de Jonge, Annemie De Vos, Linda Van Langendonck en Sandra van Riet, De voormalige norbertinessenkerk van O.L.Vrouw van Leliëndaal in de Bruul te Mechelen, in Heidi De Nijn, Hans Vlieghe, Hans Devisscher, Lucas Faydherbe (1617-1697). Mechels beeldhouwer en architect, Mechelen, 1997, p.82-91 een werk dat verscheen naar aanleiding van de tentoonstelling Faydherbe '97 ingericht in het Stedelijk Museum Hof van Busleyden te Mechelen van 13 september tot en met 16 november 1997 ter gelegenheid van de driehonderdste verjaring van het overlijden van de Mechelse kunstenaar.

8. Voor het eerst kon een zandstenen beeld van Maria met Kind, bewaard in de norbertijenabdij van Tongerlo aan de Mechelse beeldhouwster Maria Faydherbe (1587-1643) worden toegeschreven. Zie Heidi De Nijn, Hans Vlieghe, Hans Devisscher, Lucas Faydherbe (1617-1697). Mechels beeldhouwer en architect, Mechelen, 1997, p. 20 en 125 (catalogus, afb.1).

9. A. M.van Lith-Drooglever Fortuijn, J.G.M. Sanders, G.A.M. Van Synghel, Kroniek van Peter van Os. Geschiedenis van 's-Hertogenbosch en Brabant van Adam tot 1523 (RGP Kleine Serie, 887), Den Haag, Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, 1997, 451 pp. ISBN 90-5216-097-X. Het afschrift van deze kroniek berust in het abdijarchief van Tongerlo : AAT, V, nr.105 ( J.Corthouts, Inventaris van de handschrifiten in het abdijarchief te Tongerlo, 1987, p.232-233, nr.372)

10. Onder redactie van J.P.Broertjes en J.H.Verhagen verscheen een uitvoerig Archeologisch Repertorium Noord-Brabant, 's-Hertogenbosch 1997, 296 pp. Vermeld wordt hier het onderzoek, in 1793 verricht door abt Hermans van Tongerlo, van enkele grafheuvels in Alphen bij Tilburg. De dispensier van de abdij, Adrianus Heylen, beschreef het resultaat ervan in : Verlichtinghe der Brabandse en andere Nederlandsche oudheden ofte Vaderlandsche Verhandelinge over eenige Urnen ofte Lyk-vaten, onlangs door de zorg en bekostinge van den Eerw.sten Heere Godefridus Hermans, Prelaet der Abdye Tongerloo, ontdelt by het dorp Alphen, Maastricht, 1793. Heylen maakte daarmee het allereerste schriftelijke verslag van een archeologisch onderzoek in Noord-Brabant.

11. Ludovic Nys en Ignace Vande Vivere, A propos de l'aigle-lutrin de Saint Nicolas de Tournai (1383), conservé au Musée de Cluny à Paris. Copies, faux et variations néo-gothiques. Etude d'un cas : les "bronzes d'art" de la Cuivrerie Desclée Frères et Cie, Tournai-Roubaix, in Revue des Archéologues et Historiens d'art de Louvain, Louvain-le-Neuve, 30 (1997), p. 31-60. Het artikel schetst het ontstaan van de koorlessenaar in de vorm van een arend uitgevoerd door de Cuivrerie Desclée van Doornik op bestelling van mevrouw Henriette Spreux, echtgenote van Léonard Pollet, die deze koorlessenaar aan de abdij van Tongerlo heeft geschonken bij gelegenheid van de priesterwijding van haar zoon, Henri (frère Léonard) Pollet, op 27 januari 1901.

Historische Commissie van de orde van Prémontré &
Analecta Praemonstratensia:

In augustus 1924 keurde het generaal kapittel van de premonstratenzerorde, vergaderd in de abdij van Tepl in Tsjechoslowakije, het voorstel goed een Historische Commissie op te richten met de bedoeling onderzoek naar de geschiedenis van de orde van Prémontré en van de afzonderlijke abdijen te verrichten en anderen op dat gebied te stimuleren. Te dien einde werd een trimestriële, later een semestriële publicatie van een tijdschrift, de Analecta Praemonstratensia, in het leven geroepen waarin de resultaten van geschiedkundig onderzoek zouden worden bekend gemaakt. In 1925 verscheen het eerste nummer van deze reeks. Dit internationale en veeltalige wetenschappelijke tijdschrift is nu aan zijn 75e jaargang toe.

In het laatst verschenen nummer 76 (2000) kan men volgende bijdragen aantreffen:
Bruno krings, Zum Ordensrecht der Prämonstratenser bis zur Mitte des 12. Jahrhunderts, p.9-28.
Dirk Van de Perre, Die ältesten Klostergesetzgebungen von Prémontré, Oigny, Citeaux, Klosterrrath und Arrouaise und ihre Beziehungen zu einander, p. 26-69.
Sabine Gäbe, Me peperit ecclesia mater. Einige Bemerkungen zur Selbstdarstellung Hermanns von Köln in seinem Opusculum de conversione sua, p.70-106.
Jozef Wouters, Schola claustrum alterum dici debet. Filip van Harvengts raadgevingen aan studenten, p.107-132
B.J.P.van Bavel, Schakels tussen abdij en stad. De stadshoven van de norbertijner abdijen in de Nederlanden (ca.1250-ca 1600).
Janick Appelmans, Thierry de Tuldel et les Prémontrés brabançons face à la commende (1470-1481) , p.158-220.
Andreas kovÁcs, Die Prämonstratenser in Ungarn zur Zeit des Freiheitskampfes (1848:49), p. 221-235.
Petrus A.Bayer, Die sozialpolitische Tätigkeit des Schlägler Abtes Gilbert Schartner als pfarrer von Haslach (1885-1922) , p.236-305.

Is eveneens verschenen :
Analecta Praemonstratensia, Index Generalis tomorum. LIV (1968) - LXXV (1999) Opera et studio Udalrici G. Leinsle, O.Praem., Averbode, 2002, 324 p.

Te verkrijgen bij : Praemonstratensia vzw,
Abdijstraat, 1
B -3271 AVERBODE.

Een jaarabonnement op de Analecta Praemonstratensia kost in België 1300 BEF 32,22 EUR, buiten België 1500 BEF (37,19 EUR)

Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium:

Naast het tijdschrift Analecta Praemonstratensia geeft de Historische Commissie nog een reeks monografieën uit in de reeks Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium Tot op heden zijn in deze reeks 19 boekdelen verschenen waarvan het meest recente : L.C.Van Dyck, De abdij van Tongerlo. Gebundelde historische studies (Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium, fasc.19), Averbode, 1999, XVI-671 pp. - 950 bef ( 23,55 eur) in België + verzendingskosten, 1.100 bef (27,27 eur) buiten België + verzendingskosten.

Tot op heden zijn in deze reeks 20 boekdelen verschenen waarvan het meest recente :
Ulrich G. Leinsle, Studium im Kloster. Das philosophisch-theologische Hausstudium des Stiftes Schlägl 1633-1783 (Bibliotheca Analectorum Praemonstratensium, fasc.20), Averbode, 2000, XXXV-455 pp., (24x16cm) ISBN 90-76817-03-0

 

Instrumenta Praemonstratensia:

Recentelijk werden standaardwerken met betrekking tot de orde van Prémontré opnieuw toegankelijk gemaakt middels een reeks anastatische herdrukken genaamd: Instrumenta Praemonstratensia.

De reeds verschenen werken zijn :

1. De Norbertijner abdij van Averbode, Abdij Averbode, 1998
2. Waltman Van Spilbeeck, De Abdij van Tongerloo, Praemonstratensia vzw, Averbode, 1997
3. J. Le Paige, Bibliotheca Praemonstratensis Ordinis , 1633, 2 vol. 1082 pp. Prijs. : 2000 bef in België, 2.150 bef (buiten België) + verzendingskosten
4. 
C.L.Hugo, Sacri et Canonici Ordinis Praemonstratensis Annales,1734-1736, 4 vol., 3600 pp.. Prijs 3.000 bef (België), 3.150 bef (buiten België)+ verzendingskosten.
5. L.CVan Dyck, en H. Janssens, Woordenlijst betreffende de orde van Prémontré, Praemonstratensia, vzw, Averbode, 2000. Ook te verkrijgen : Boekhandel De Oude Linden, Abdij Tongerlo - tel: 014 53 82 10 - fax: 014 53 82 14 - E-mail: oude.linden@tongerlo.org
6. Een keuze uit het geschiedkundig werk van Dr.Milo Hendrik Koyen (1914-1977) voormalig archivaris van de abdij van Tongerlo en van de stad Geel Averbode, 2002, 490 p.

 

Werkgroep voor Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden:

Onder auspiciën van de Historische Commissie van de orde van Prémontré ontstond in 1991 een werkgroep van historici samengesteld uit leden en niet-leden van de orde van Prémontré. Deze werkgroep heeft zich ten doel gesteld het wetenschappelijk onderzoek van de geschiedenis van de premonstratenzerorde in de Nederlanden, Zuid en Noord, te bevorderen. Met dat doel werd een jaarlijkse contactdag gehouden, afwisselend in Nederland en in België, die opengesteld werd voor een zo groot mogelijke groep van belangstellenden zowel gevormde historici als amateur-heemkundigen.

Volgende themata werden reeds op de contactdagen behandeld:

1. Norbert van Gennep en de premonstratenzer orde in de Nederlanden.
   
1991, 20 april : Abdij van Averbode :

Referaten :
Prof. dr. W.M.Grauwen, Norbert in de 12de eeuw. Een status quaestionis
Lic. H.Janssens, De orde van Prémontré in de Nederlanden en haar geschiedschrijving. Resultaten en moeilijkheden.

2. De premonstratenzerorde in de Nederlanden. Bronnen en Brongebruik
    1992 : 9 mei : Abdij van Berne te Heeswijk :

Referaten :
Dr.L.C.Van Dyck, Bronnen en brongebruik t.a.v. de premonstratenzer geschiedenis. Een handreiking.
Lic. S.Van de Perre, Het leefkader van de Sint-Cornelius- en Cyprianus-abdij te Ninove in de 15de eeuw.
Lic. G. Dejongh, Het goederenbezit en -beheer van de abdij van Tongerlo in de 18de eeuw.
Drs. M.Hoondert, Het gregoriaans van de premonstratenzer orde

3. Ideaal en werkelijkheid. Stichtingsplaatsen en ontginningsactiviteiten van
    Premonstratenzers in de Nederlanden.
   
1993 : 15 mei : Abdij van Tongerlo :

Referaten :
H.Janssens, Ontstaan en eerste uitbreiding van de premonstratenzer orde : grondinspiratie en eerste vormgeving
F.Becuwe, De Premonstratenzer abdij Sint-Niklaas in Veurne en haar middeleeuws grondbezit
T. Lemmers, De zorg voor het materieel welzijn. Spanning tussen ideaal en werkelijkheid in de 13de-eeuwse kloosterkroniek van Wittewierum
B.van Bavel, Stichtingsplaats, ontginning en goederenverwerving. De economische ontplooiing van norbertijner abdijen in de Nederlanden (12de-13de eeuw)

4. Vrouwen in de premonstratenzer orde
   
1994 : 7 mei : Sint-Catharinadal Oosterhout

Referaten :
E.Koch, Norbertinessen in de late Middeleeuwen tot circa 1600.
J.A.Mol, De norbertinessenkloosters in de circarie van Friesland: een impressie.
L.C.Van Dyck, Aan de oorsprong van het 'Besloten Hof' te Herentals (1410). De juridische situatie van een vrouwelijke gemeenschap van de orde van Prémontré in de vijftiende eeuw.
Sint Catharinadal. Geschiedkundig overzicht.

5. De stadshoven van de premonstratenzer abdijen in de Nederlanden :
    refuge, overslagplaats en stedelijke residentie.
    1995 : 29 april : Abdij van Postel

Referaten :
B.P.J.van Bavel, De stadshoven van de Norbertijner abdijen tijdens de late Middeleeuwen en het begin van de nieuwe tijd. Een beknopte inleiding.
 - Bibliografie 'Stadshoven van de Norbertijner en Cisterciënzer abdijen'

H.L.Janssen, Van uithof tot stadshof. Een functionele analyse van de opgraving van de uithof van Postel te 's-Hertogenbosch.
L. de Bethune, Het Spijker te Diest.
L. Van Langendonck, Het voormalige refugium van de norbertijnenabdij van Tongerlo te Mechelen
L. Vienne, De premonstratenzer abdij van Postel : van hospitium tot onafhankelijke abdij (1140-1150)

6. Abdij en stad
    1996, 27 april - Abdij van Middelburg :

Referaten:
B.Meijns, De vestiging van norbertijner abdijen in het graafschap Vlaanderen in het licht van de kanonikale hervorming.
P.A.Henderikx, De stichting van de Norbertijner Onze-Lieve-Vrouwe-abdij te Middelburg en het patronaatsrecht van de abij in een groot aantal parochiekerken in Zeeland.
J.H.Kluiver, De Onze-Lieve-Vrouwe-abdij te Middelburg in 1574. Reconstructie van een geestelijke instelling uit wereldlijke bronnen.
G.J.Smit, Koorheren en preektijgers. Op zoek naar spiritualiteit in de schaduw van de macht.

7.  Norbertijnen in de politiek
   
1997, 26 april - Abdij van 't Park

Referaten:
A.-J.A.Bijsterveld, Een nieuwe orde? De politieke en religieuze ontwikkelingen in het Maas-Demer-Scheldegebied in de elfde en twaalfde eeuw en de stichting van norbertijnenabdijen in het tweede kwart van de twaalfde eeuw.
P. Avonds, Bij de geboorte van de eerste stand in Brabant. De norbertijner abdijen in de Brabantse politiek tijdens de veertiende eeuw.
S.van de Perre, De witte macht. Politieke rol van de premonstratenzers in de Staten van Brabant.
C. Dekker, De abt van Middelburg : ambachtsheer, dijkgraaf en prelaat.

8. Omgang met norbertijner heiligen. Achtergronden en vormgeving van
    de heiligenverering in de orde van Prémontré.
   
1998, 16 mei - Abdij van Rolduc

Referaten :
C.M.A.Caspers, Norbertus (non?) eucharisticus. Beschouwingen over Norbertus van Gennep als eucharistische heilige.
A.B. Mulder-Bakker, De kluizenaar Gerlach van Houthem, Rolduc en de orde van Prémontré.
H.Th.M. Lambooy, Hagiografie in een Fries klooster.
L.C.Van Dyck, De vernieuwde aandacht voor de norbertijner heiligen en hun iconografie in de zeventiende eeuw.

9. Middeleeuwse premonstratenzer kerken
    1999, 8 mei 1999 - Sint-Aloysiuscollege te Ninove

Referaten :
Architect F. Vanderlaenen, Middeleeuwse premonstratenzerkerken in de Zuidelijke Nederlanden.
Dr.J.J.M. Sanders, De kerk van het norbertinessenklooster Sint Catharinadal in Breda.
Dr.J.Peersman en lic. P.Van den Hove, Rondleiding opgravingen van de abdij van Ninove.
Lic. G.Vande Winkel en dr. D.Van de Perre, Rondleiding abdijkerk van Ninove.
Dr. D.Van de Perre, Middeleeuwse premonstratenzer architectuur in Europa

10. Norbertijnen in Westlauwers Friesland
     2000, 13 mei - Fryske Akademy Leeuwarden

Referaten:
Dr.Hans Mol, De materiële grondslagen van de Friese norbertijner kloosters.
Drs.Paul Noomen, De premonstratenzer kloosters en de Friese adelswereld

11. Norbertijnen en wetenschap
2001, 28 april - Norbertijner abdij Grimbergen

Lic. Herman Janssens, O.Praem., Negen eeuwen norbertijnen en wetenschap in de Nederlanden.Een inleiding.
Dr.J.Roegiers, Het college van Prémontré te Leuven van het einde van de zestiende tot het einde van de achttiende eeuw.(nog te publiceren)
Drs Janick Appelmans, Abt Diederik van Tuldel (°1419- + 1494): een canonist in theorie en praktijk.
Dr.A.-J.Bijsterveld, Witheren op de universiteit : het intellectuele profiel van de norbertijner pastoors in Noord-Brabant in de vijftiende en zestiende eeuw.
Dr.L.Van de Meerendonck, O.Praem., Het norbertijnse gymnasium te Heeswijk (1886-2001)
.

12. Hospitalitas en de aanwezigheid van leken in de middeleeuwse Praemonstratenzer kloosters.
2002, 20 april - Delft, Stadsherberg de Mol

Mw. prof. dr. J.M. van Winter, Hospitalitas-Gastenverzorging of ziekenzorg.
Dr.G.Verhoeven, Het klooster Koningsveld, het Oude Gasthuis en de stad Delft in de Middeleeuwen
Dr.B.Krings, Laien im Kloster und seinem Umfeld im Mittelalter

 

 

Centre d'études et de recherches prémontrées (CERP):

Onze medebroeder François Petit (+1980), van de abdij van Mondaye, stichtte destijds in Frankrijk een internationale studiegroep genaamd Centre d'études et de recherches prémontrées (CERP) waarin belangstellenden voor de geschiedenis van de orde van Prémontré zich verenigden. Deze groepering organiseert jaarlijks een colloquium in een bestaande of voormalige abdij van de orde van Prémontré in Frankrijk of daarbuiten. Van 23 tot 26 september 1999 werd dit jaarlijkse colloquium gehouden in onze abdij van Tongerlo rond het thema abbatiaat en abtenfiguren : Fait abbatial et figures d'abbés dans l'ordre de Prémontré. Voor meer dan honderd aanwezigen werden de volgende referaten gehouden, onder voorzitterschap van Prof.Dr. Thomas Coomans (Universiteit van Leiden, Nederland) :

Paul Meyfroot, abt van Tongerlo: L'abbé d'une communauté prémontrée aujourd'hui
Martine Plouvier (Laon, France) : L'abbé portraituré. Une tradition iconographique
Louis Soltner (Solesmes, France): L'abbé selon saint Benoît.
Bernard Ardura, O.Praem. (Rome, Vatican) : Du praepositus de Saint Augustin à l'abbé dans la tradition prémontrée, jusqu'à la fin de l'Ancien Régime.
Thaddeus Van Schijndel, O.Praem. (Berne, Pays-Bas) : La figure de l'abbé prémontré à l'époque contemporaine.
Leo C.Van Dyck (Tongerlo, Belgique) : De l'abbé chef d'ordre à l'abbé général, nature et évolution du généralat dans l'ordre de Prémontré.
Anne Brenon (Carcassone, France), Bernard, abbé de Fontcaude au XIIe siècle, contre l'hérésie vaudoise.
Franca Negri (Grignasco, Italie) :Philippe de Harvengt, abbé de Bonne Espérance (XIIme siècle) et la "conduite des clercs" de son temps.
Janick Appelmans (Louvain, Belgique) : Un grand abbé de Park (Louvain), Thierry van Tuldel (1419-1494).
Joseph A. Gribbin, (Saktash, Angleterre) : L'abbé Richard Redman de Shap et la vie prémontrée dans les îles britanniques à la fin du XVème siècle.
Andrew Ciferni, O.Praem. (Daylesford Abbey, USA) : L'abbé Benrard Pennings (1861-1955), une tradition norbertine "risquée" aux États-Unis.
Xavier Lavagne d'Ortigue (Aix-en-Provence, France) : Le temps des faux abbés? La commende en France, XVIème - XVIIIème siècles.
Michel Nuyttens (Kortrijk, Belgique) : Les abbés prémontrés dans les États de Flandre, figures politiques, aux XVIIème et XVIIIème siècles.
Jaak Peersman (Ninove, Belgique), La vie quotidienne des abbes de Ninove (1666-1712), d'après leurs journaux
Bernard Joassart, S.J. (Bruxelles, Belgique) : L'abbé Godefroid Hermans et l'oeuvre des Bollandistes à Tongerlo.
Bruno Krings (Neuwied, Allemagne) : Des abbés pour les monastères de femmes en Allemagne. Des abbesses chez elles.
Olivier Chaline (Paris, France) : Jan Lohel, abbé de Strahov, et la Bohème au temps de la Contre-Réforme.
Jérôme Legrain (Verrières, France) : Joseph Willekens, abbé de Mondaye (1873-1908), un destin contrarié.
Dominique-Marie Dauzet, O.Praem. (Mondaye, France) : Jean-Chrysostome de Swert, abbé de Tongerlo (+1887) ou la sensibilité d'un homme de Dieu.
Donatien De Clerck, O.Praem. (Bois-Seigneur-Isaac, Belgique) : Emmanuel Gisquière, abbé d'Averbode (1894-1980), un maître spirituel pour notre temps.