Het Petrusambt in de katholieke Kerk

In deze catechese willen wij het hebben over het Petrusambt in de Kerk. Waarom is het er? Wat houdt het in? Jongerlootje geeft je de antwoorden!
Vooraf is het belangrijk om even in te zoomen op de figuur van Petrus.

Petrus = de rots van de Kerk.

Wanneer Jezus de visser Simon ontmoette keek Jezus hem aan en zei: “Gij zijt Simon, de zoon van Johannes; gij zult Kefas – dat betekent: Rots – genoemd worden” (Joh. 1,42).

Het was ongewoon dat Jezus zijn leerlingen een andere naam gaf. Bij de Apostel Simon deed de Heer Jezus dat wel: Hij noemde hem Kefas, een naam die vervolgens in het Grieks vertaald werd als Petros, in het Latijn ‘Petrus’.

En hij werd juist daarom vertaald, om duidelijk te maken dat het niet alleen om een naamsverandering ging, maar ook om een nieuwe functie te midden van de groep van de apostelen. Hij kreeg een bijzondere rol.

Deze taak was onder meer: de eerste te zijn onder de apostelen als hoofd, herder te zijn van d ekudde die hem is toevertrouwd (Joh. 21,15-17), een getuige te zijn van de verrijzenis.

petrusambt (103)
Petrus zal ook van Jezus de ‘sleutelmacht’ ontvangen. Dat lezen we in het evangelie van Matteüs: “Gij zijt Petrus; en op deze steenrots zal Ik mijn Kerk bouwen en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen. Ik zal u de sleutels geven van het Rijk der hemelen en wat gij zult binden op aarde, zal ook in de hemel gebonden zijn en wat gij zult ontbinden op aarde, zal ook in de hemel ontbonden zijn” (Mt. 16,18-19).
petrusambt (101)
petrusambt (100)
Dat Jezus zijn Kerk op de steenrots Petrus zou bouwen is natuurlijk in geestelijke zin bedoeld. Maar de geschiedenis heeft er voor gezorgd dat we dat ook heel letterlijk kunnen nemen. De Sint-Pietersbasiliek in Rome, namelijk, is opgetrokken boven het graf van de apostel Petrus. Zo is ook letterlijk uitgekomen dat de kerk op Petrus zou gebouwd worden.
Het citaat uit Matteüs wordt in meer dan mansgrote letters in de koepel van de basiliek weergegeven zodat we er nog eens goed aan herinnerd worden.

De paus en de bisschoppen.

Christus heeft zijn twaalf apostelen uitgekozen, hen tot een college of vaste groep gemaakt en Petrus aan hun hoofd gesteld.
Zoals nu de apostel Petrus en de andere apostelen één apostolisch college vormen door de instelling van de Heer, zo zijn op gelijke wijze de paus van Rome, de opvolger van Petrus, en de bisschoppen, de opvolgers van de apostelen, met elkaar verbonden.

Maar het was alleen Simon die de Heer tot de rots (petrus) van zijn Kerk maakte. Hij overhandigde aan Petrus de sleutels om te binden en te ontbinden; Christus stelde hem aan tot herder van heel de kudde.

Deze taak om te binden en te ontbinden, die aan Petrus en zijn opvolgers werd toevertrouwd, is ook gegeven aan het college van bisschoppen die met hun hoofd, de paus, verbonden zijn. De paus is daarom herder van heel de Kerk. Dat is de eigenlijke pastorale taak van de paus en deze is van fundamenteel belang voor de Kerk.

De paus is immers de rots in de branding van de Kerk. Hij vormt het blijvend en zichtbaar beginsel en het fundament voor de eenheid van de Kerk, zowel van de bisschoppen als voor alle gelovigen.

petrusambt (106)
De paus van Rome heeft immers krachtens zijn Petrusambt als plaatsvervanger van Christus en herder over de hele Kerk, de volledige, hoogste en universele macht, die hij altijd vrij kan uitoefenen.

Het college of corps van bisschoppen heeft echter geen gezag, als men het niet beschouwt als verenigd met de paus, de opvolger van Petrus, als zijn hoofd.

Als zodanig is dit college ook subject van de hoogste en volledige macht over de hele Kerk, een macht die echter niet zonder toestemming van de paus van Rome uitgeoefend kan worden.
Net zoals elke bisschop heeft de paus drie taken die hij over de heel de Katholieke Kerk uitoefent. We zetten ze even op een rijtje.

petrusambt (104)

De taak om te onderrichten.

De paus heeft allereerst tot taak om het geloof dat Christus aan d eapostelen gheeft overgemeverd op zijn beurt verder uit te dragen. Samen met de overige bisschoppen is hij de verkondiger van het evangelie en de heraut van het geloof.

Door de gelovigen te onderrichten in het authentieke geloof van de apostelen bewaakt hij de eenheid van de Kerk. De paus kan op vele manieren optreden als de ‘leraar’ in het geloof. Door toespraken en homilieën, door brieven en encyclieken.

Heel concreet geeft de paus elke woensdagvoormiddag een algemene audiëntie waarbij de gelovigen een catechetisch onderricht krijgen om te groeien in het katholieke geloof.

De paus heeft ook het gezag om definitieve uitspraken te doen over zaken die gaan over het geloof en zeden. Dit is de zogenaamde ‘onfeilbaarheid’. Het is een wel omkaderde uitspraak die eens en voorgoed vastligt inzake de inhoud van het geloof of het morele leven.

petrusambt (107)

De taak om te heiligen.

Door de heilige liturgie van de Kerk te vieren oefent de paus en de bisschoppen de heiligingstaak uit. De Paus en de bisschoppen zijn immers de hogepriesters die de beheerders zijn van Gods veelsoortige genade.

Net zoals elke bisschop heiligt de paus de Kerk door het vieren van de heilige Eucharistie, door zijn gebed en dienstwerk, door de verkondiging van het woord en door de bediening van de sacramenten.

Het is bovenal ook door zijn voorbeeld dat de paus de hem toevertrouwde kudde sticht en opbouwt. Door wat hij zegt en doet toont hij de gelovigen de weg naar he teeuwig leven

petrusambt (108)

De taak om te besturen.

Als plaastvervanger van Christus bestuurt de paus niet alleen zijn eigen bisdom Rome, maar tevens ook de gehele Kerk. Zijn gezag en zijn macht staat ten dienste van de opbouw van de kerkgemeenschap.

Heel concreet wordt de paus in he bestuur van de Kerk bijgestaan door een hele schare medewerkers, waaronder op de eerste plaats de kardinalen.

Bij het aantreden van Paus Benedictus XVI kreeg de Kerk geen regeerverklaring te horen, geen statement over wat hij allemaal zou willen doen… neen, heel eenvoudig zei de paus in zijn homilie: “Zoals Jezus wil ik een herder zijn, zoals Petrus een visser van mensen.”

Voor de volledige homilie klik hier.

petrusambt (109)
YONKERS, NY - APRIL 19:  Pope Benedict XVI greets the audience after arriving for a Young Catholics Youth Rally held at Saint Joseph's Seminary April 19, 2008 in Yonkers, New York. The pope will make a historic visit to the former site of the World Trade Center and celebrate Mass in Yankee Stadium before departing New York April 20.  (Photo by Chris McGrath/Getty Images)